ኢፒኦ ወርሀዊ:- ከህዳር 22, 2014 እስከ ታህሳስ 22, 2014

ከህዳር 22, 2014 እስከ ታህሳስ 22, 2014 በጨረፍታ

ዋና ቁጥሮች

• አክሌድ ከህዳር 22, 2014 እስከ ታህሳስ 22, 2014 - 109 የተደራጁ የፖለቲካ የግጭት ኩነቶች የተመዘገቡ ሲሆን 754 ሟቾች ደግሞ ተመዝግበዋል።
• በወሩ ውስጥ - በተደራጁ የፖለቲካ ግጭቶች ምክንያት በተከሰቱ ግጭቶች ከፍተኛው የሟቾች ቁጥር የተመዘገበው በኦሮሚያ ክልል ሲሆን በክልሉ 402 ሟቾች ነበሩ። አማራ ክልል በ313 የተዘገቡ ሟቾች ቁጥር ይከተላል።
• ከህዳር 22, 2014 እስከ ታህሳስ 222, 2014 - 60 የዚህ አይነት ኩነቶች እና 384 ሟቾች ተመዝግበዋል።

ዋና ሂደቶች

• በታህሳስ ወር ማገባደጃ ላይ በሰሜን ጎንደር ዞን (አማራ ክልል)፣ በዋግ ኽምራ ዞን (አማራ ክልል) እና በኪልባቲ ዞን 2 (አፋር ክልል) ከሚገኙ አንዳንድ ቦታዎች በስተቀር የፌደራል መንግስት በአፋር እና በአማራ ክልል የሚገኙትን አብዛኛዎቹን ክልሎች በቁጥጥሩ ስር አድርጓል።
• በትግራይ ክልል የፌደራል መንግስት ወሩን ሙሉ ባደረገው የአየር ድብደባ በግጭት ውስጥ ተሳታፊ ያልሆኑ ሰዎች ተገድለዋል።
• የኦሮሞ ነጻነት ግንባር (ኦነግ)-ሸኔ በኦሮሚያ ክልል የተለያዩ አካባቢዎች ከኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት፣ ከኦሮሚያ ክልል ልዩ ሃይሎች፣ እና ከኦሮሚያ ታጣቂዎች ጋር ውጊያ ማድረጉን ቀጥሏል።
• በወሩ ውስጥ ብዙ ሰዎች ከትግራይ ህዝብ ነጻነት ግንባር እና ኦነግ-ሸኔ ጋር ግንኙነት አላችሁ በሚል ተጠርጥረው ታስረዋል።

በዚህ ሪፖርት ውስጥ

• የሁኔታዎች አጭር መግለጫ
• ወርሃዊ ትኩረት:- የትህነግ መውጣት ያወጣቸው የአንድነት ጥንካሬዎች እና ድክመቶች

የሁኔታዎች አጭር መግለጫ

እስከ ታህሣሥ መጨረሻ ድረስ ከፌዴራል መንግሥት ጋር የሚተባበሩ ሃይሎች በመተባበር በአማራና በአፋር ክልሎች የሚገኙ በርካታ ቦታዎችን ተቆጣጥረዋል። የፌደራል ወታደሮች ወደ ሰሜን ሲጓዙ በአማራ ክልል ሰሜን ወሎ በጋሸና ዙሪያ በሚገኙ በርካታ አካባቢዎች ከትህነግ ሃይሎች ጋር ከፍተኛ ውጊያ ተደርጓል (ከዚህ በታች ያለውን ካርታ ይመልከቱ)። በዋግ ኽምራ ዞን (አማራ ክልል) እና ቂልባቲ-ዞን 2 (አፋር ክልል) የሚገኙ አንዳንድ ቦታዎች በትህነግ ቁጥጥር ስር ናቸው (ዲደብሊው አማርኛ፣ ር 13, 2014)።። ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ “የመጀመሪያውን ኦፕሬሽን በተሳካ ሁኔታ መጠናቀቁን” ተከትሎ ወደ አዲስ አበባ ተመልሰዋልሰዋል (የጠቅላይ ሚኒስትር ጽ/ቤት – ኢትዮጵያ፣ ህዳር 29, 2014)።

ትህነግ ጥር መጨረሻ ላይ ከፍተኛ ዘረፋና የንብረት ውድመት፣ ጾታዊ ጥቃቶችና፣ በግጭት ውስጥ ተሳታፊ ባልሆኑ ግለሰቦች ላይ ሌሎች ጥቃቶችን ፈጽሟል። የወሎ ዩኒቨርሲቲ፣ የላሊበላ አየር ማረፊያ፣ የኮምቦልቻ ኢንዱስትሪያል ፓርክ፣ እና በርካታ ሆስፒታሎችና የጤና ኬላዎች ጉዳት ደርሶባቸዋል። የአማራ ክልል መንግስት ሰሞኑን ያወጣው ግምት እንደሚያመለክተው የትህነግ ሃይሎች የደቡብ ወሎ ዞን በወረሩበት ወቅት 548 በግጭት ውስጥ ተሳታፊ ያልሆኑ ግለሰቦችን ገድለዋል (ቪኦኤ፣ ጥር 10, 2014)።

ይህ በእንዲህ እንዳለ ታህሣሥ ወር ውስጥ በኦነግ-ሸኔ ታጣቂዎች እና በመንግሥት ሃይሎች መካከል የሚካሄዱ ውጊያዎች ከባድ እየሆኑ የሄዱ ሲሆን አማፂ ቡድኑ ከዚህ ቀደም እንቅስቃሴው ውስን በሆነባቸው አካባቢዎች ለምሳሌ በሰሜን ሸዋ ዞን የሚያደርገውን እንቅስቃሴ አጠናክሮ ቀጥሏል። ቡድኑ ባለፉት ወራት በምስራቅ ወለጋ፣ ሆሮ ጉዱሩ፣ እና ሰሜን ሸዋ ዞኖች የሚያደርገውን እንቅስቃሴ ጨምሯል። በመላው ደቡባዊ እና ምዕራባዊ ኦሮሚያ በሚገኙ ገጠራማ አካባቢዎች ውጊያ የቀጠለ ሲሆን በሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ተፈናቅለዋል (ዲደብሊው አማርኛ፣ ጥር 4, 2014)። ግጭቶች ወደ ምስራቅ ኦሮሚያ (መኢሶ) ተስፋፍቷልል። ኦነግ-ሸኔ ያለባቸው እየተጠናከሩ ያሉ እንቅስቃሴዎችን በተመለከተ ኢፒኦ ሳምንታዊ: ከታህሳስ 2, 2014 እስከ ታህሳስ 29, 2014ን ይመልከቱ።

ትህነግ ከአፋርና አማራ ክልሎች ከወጣ በኋላ መንግሥት በትግራይ ክልል የሚያደርገው የአየር ጥቃት ጨምሯል። በታህሳስ ወር በትግራይ ክልል ቢያንስ ስድስት የአየር ድብደባዎች መደረጋቸው የተዘገበ ሲሆን ይህም በግጭት ውስጥ ተሳታፊ ባልሆኑ ግለሰቦች ላይ ሞት አስከትሏል (የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የሰብአዊ ጉዳዮች ማስተባበሪያ ቢሮ፣ ታህሳስ 21, 2014)። በትግራይ ከግጭት ጋር ተያይዞ የሞቱ ሰዎችን ለማረጋገጥ አስቸጋሪ በመሆኑ በሁሉም የአየር ድብደባዎች ምን ያህል ሰዎች እንደሞቱ አይታወቅም። የኢትዮጵያ አየር ሃይል ኃላፊ ሌተናል ጄኔራል ይልማ መርዳሳ የአየር ጥቃቱ በግጭት ውስጥ ተሳታፊ ያልሆኑ ሰዎችን ኢላማ እንዳላደረገ ገልጸው በምትኩ ትህነግ በግጭት ውስጥ ተሳታፊ ያልሆኑ ግለሰቦችን ወደሚታወቁ ወታደራዊ ካምፖች እንዲጠለሉ አድርጓል ሲሉ ከሰዋል (የአማራ ብዙኃን መገናኛ ድርጅት/እንግሊዘኛ፣ ጥር 14, 2014)።

በቤንሻንጉል/ጉሙዝ ከህዳር 22, 2014 እስከ ታህሳስ 22, 2014 በነበረው ወቅት የግጭት መጠን ቀንሷል። በአጠቃላይ መቀነሱ እንዳለ ሆኖ ግን ታህሳስ 8 ላይ በጉሬ ሻምቦላ የስደተኞች ማቆያ (ማኦ ኮሞ ልዩ፣ ቤንሻንጉል/ጉሙዝ) ላይ ማንነታቸው ያልታወቁ ታጣቂዎች የፈጸሙትን ጥቃት ጨምሮ የተወሰኑ ኩነቶች ተዘግበዋል (ራዲዮ ሚራያ፣ ታህሳስ 29, 2014)። የፌደራል የጸጥታ ሃይሎች ከሱዳን ጋር በሚያዋስነው ክልል ውስጥ ከትህነግ ጋር ግንኙነት ያላቸው ታጣቂዎች ቢያንስ ሁለት ላይ ውጊያዎች እንደነበሩ አአስታውቀዋል።

ወርሃዊ ትኩረት፡ የትህነግ መውጣት ያጋለጣቸው በጥምረቶች ውስጥ ያሉ ጥንካሬዎችን እና ድክመቶች

ትህነግ ለወራት ወደ አዲስ አበባ ከገሰገሰ በኋላ ዋና ከተማዋን የማጥቃት እቅዱን ትቶ ታጣቂዎቹን ወደ ትግራይ ክልል ወሰን መልሷል። መንግስት ትህነግ ሳይወድ ነው ወደ ኋላ ያፈገፈገው ላለው የቡድኑ መሪዎች “በድፍረት የወሰዱት እርምጃ” ለሰላም ያላቸውን ቦታ ማሳያ ነው ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል። እርምጃው በአንዳንድ የአለም አቀፍ ማህበረሰብ አባላት በመልካም ተወስዷል (ዲደብሊው፣ ታህሳስ 1, 2014)። ነገር ግን በትግራይ ክልል አዋሳኝ እና በአፋር እና በአማራ ክልሎች የሚደረገው ጦርነት መቀጠሉ እና በቅርቡ የኢትዮጵያ ጦር ሃይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም በሰጡት መግለጫ የኢትዮጵያ ሃይሎች በእርግጥም በድጋሚ ወደ ትግራይ እንደሚገቡ መግለጻቸው ድርድር እንደማይካሄድ እና ጦርነቱም ለሁለተኛ አመት እንደሚቀጥል ይጠቁማል (ኢቢሲ፣ ጥር 12, 2014)።

ምንም እንኳን ውጊያው በአጭር ጊዜ ውስጥ የሚቆም ባይሆንም ትህነግ ወደ ደቡብ አቅጣጫ በተጓዘበት እና በኋላም ወደኋላ ባፈገፈገበት ወቅት ውጊያዎች መባባሳቸው የግጭቱን ሁኔታ በተለያዩ መንገዶች ለውጦታል። በከፍተኛ ሁኔታ የተጠናከረው ውጊያ በመጪዎቹ ወራት በግጭቱ ላይ ተጽእኖ የሚያሳድሩት የሁለቱም ተፋላሚ ወገኖች ጥንካሬ እና ድክመቶች አሳይቷል።

ውጥረት ያለባቸው ጥምረቶች

ከሃምሌ 2013 እስከ ታህሣሥ 2014 ትህነግ ከትግራይ ክልል ገጠራማ አካባቢዎች በወሰደው ግስጋሴ የኢትዮጵያ ሰራዊት ላይ ከፍተኛ የሆነ የመሳሪያ እና የሰው ኃይል ጉዳት በመድረሱ በመሸነፍ ላይ ነበር (የነበረውን አደጋ በመጋፈጥ አቢይ ከተዳከመው የኢትዮያ መከላከያ ሰራዊት የተረፈውን በፍጥነት በማስወጣት ሳምንታትን ጦሩን በማዘመን እና እንደገና በመገንባት አሳልፈዋል ሮይተርስ፣ ታህሳስ 13, 2014፤ ሮይተርስ፣ ታህሳስ 13, 2014፤ኢቢሲ፣ ጥር 14, 2014። የፌደራል ወታደሮች እንደገና ለመደራጀት ከቦታው በወጡበት ወቅት ከፍተኛ የሆነው ውጊያ ለአማራ እና አፋር ክልል ሃይሎች ተትቷል። የተዳከመው የኢትዮጵያ ጦር መቆጣጠር የቻለው በስተምስራቅ ወሳኙን የሚሌ ኮሪደር እና በስተምዕራብ በኩል የሑመራ ኮሪደርን ብቻ ሆኖ ለትህነግ በስተደቡብ አቅጣጫ ወደ አዲስ አበባ ለመስፋፋት ክፍተት ፈጥረው ነበር (የአማራ ወታደሮች አማራንና በሯስ ከትዝታሚን ሂደመ እንደ ከምኒሱናም ዓለም አቀፍ ተሳሾች ተወዳሹ እና ክላሰ እንደ ተቀዘፀብ ነው)።